Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi ya da daha yaygın kullanılan ismiyle UTTS, kayıt dışı ekonomi faaliyetlerini en aza indirmek ve akaryakıt piyasasında rekabet eşitliği sağlamak adına çıkarılmış bir uygulamadır dersek UTTS Nedir sorusuna doğru bir girizgah yapmış oluruz. Bu yeni uygulama sayesinde, mükelleflere ait araçların yakıt deposuna takılan bir aparat ile aracın almış olduğu bütün akaryakıtlar sisteme kaydedilmiş olur. Aracın depo kısmına takılan bu aparata Taşıt Tanıma Birimi (TTB) denir ve akaryakıt pompasının başlığında bulunan TTB okuma cihazı bu aparatı algılar ve plakayı tanır.
UTTS Nedir?
Devletin en temel gelir kaynaklarından birisi vergidir ve devlet vergileri çok çeşitli yollardan elde edebilir. Örneğin bir markete gidip yaptığınız alışveriş sonucu devlete Katma Değer Vergisi yani KDV ödersiniz. Aynı şekilde, aracınıza yakıt aldığınız durumlarda da KDV ödeyerek vergi yükümlülüğünüzü yerine getirmiş olursunuz ve eğer vergi mükellefi iseniz bu harcamanızı gider olarak gösterebilirsiniz. Ancak bazı durumlarda bu harcamalar tam olarak yapıldığı amacı yansıtmaz ya da hile içerir.
Akaryakıt istasyonlarında düzenlenen fişlerin pompa görevlisi tarafından oluşturulması, araç plakası ya da vergi kimlik numaralarının elle girilmesi usulsüz fiş düzenlenmesi sorununa yol açmaktadır. Pompa görevlisinin bütün bilgileri sisteme elle yazması nedeniyle, o akaryakıt istasyonundan hiç yakıt almamış bir araca dahi yakıt satılmış gibi fiş düzenlenebilmektedir. Böylece kişi kendi şahsi aracına yakıt almış olsa dahi şirket aracının plakasını vererek yaptığı harcamayı ödediği vergiden düşebilmektedir. Bu durum, hem milyarlarca liralık vergi kaybına hem de ekonomik güvene zarar vermektedir.
UTTS Hangi Araçlar İçin Zorunlu?
Öncelikle, Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’ne geçmenin bütün araçlar için zorunlu olmadığını belirtmemiz gerekir. Bu kapsamda, sadece yakıt masraflarını muhasebe kayıtlarına gider olarak göstermek isteyen araç sahiplerinin UTTS sistemine geçmesi gerekiyor. Bunun dışında kalan araçlar ya da bireysel kullanıma özgülenmiş araçlar için UTTS zorunluluğu bulunmuyor.
UTTS Taktırmamanın Cezası
UTTS, yukarıda sayılan araç tipleri için zorunlu olup taşıt tanıma birimi taktırmak için verilmiş bir son tarih bulunuyor. Düzenlemeye göre en geç 31 Ocak 2025’e kadar UTTS kaydının yaptırılması ve en geç 30 Nisan 2025’e kadar Taşıt Tanıma Birimi (TTB) taktırılması zorunluluğu bulunuyor. Bu tarihe kadar ilgili düzenleme kapsamında UTTS’ye geçiş yapmayanlar için 213 sayılı Kanunun 227’nci maddesine istinaden vergi kanunları açısından hiç düzenlenmemiş olarak kabul edilecektir.
Ayrıca yukarıda belirtilen tarihe kadar UTTS’ye geçiş yapmayan taşıt sahipleri, artık akaryakıt harcamalarını gider olarak göstermeyeceklerdir. UTTS kapsamında Taşıt Tanıma Birimi taktıran mükellefler, yaptıkları akaryakıt harcamalarını gider olarak göstermeye devam edebilecekler.
UTTS Montajı Nerede Yapılır?
UTTS’ye geçiş yapabilmeniz için aracınıza Taşıt Tanıma Birimi montajı yapılmaktadır. Bu montaj, aracınızın depo kapağının iç kısmına takılan bir aparattan ibarettir. Bu şekilde, pompa yakıt deposuna sokulduğunda pompanın başlığında yer alan okuma cihazı taşıt bilgilerini otomatik olarak tespit eder. Bu montaj sadece darphane tarafından çıkarılan yetki belgesi verilmiş kişi ve kurumlarca yapılabilir.
Taşıt Tanıma Birimi için ödenmesi gereken tutar 2025 yılı için 2.326,21 TL + KDV’dir. Bu bedelin içine montaj hizmeti de dahildir.(Taşıt Tanıma Birimi fiyatı 1.413,72 TL + KDV, yetkili servis montaj hizmet ücreti ise 912,492 TL + KDV’dir)
UTTS montajı yaptırabilmek için öncelikle sisteme kayıt olunması gerekir. Araç sahipleri https://www.utts.gov.tr/basvuru-sureci?type=tasit-sahibi adresinden başvuru için gereken evrakı ve başvurunun nasıl yapılacağını öğrenebilirler. İlgili adımları izleyerek başvurusunu başarılı şekilde tamamlayan araç sahibi sistemde kendisine en yakın yetkili montaj servisinin nerede olduğunu öğrenir. İlgili adresten randevu alarak belirlediği tarih ve saatte montaj noktasına gider. Aracına Taşıt Tanıma Birimi takılan kişi, bu aşamada herhangi bir ödeme yapmaz.
UTTS Ödeme Nasıl Yapılır?
UTTS Nedir sorusunu detaylıca açıkladıktan sonra ilgililer için ödemenin nasıl yapılacağını da belirtmemiz gerekir. Bu aşamada, ödeme işlemlerinin havale/EFT ya da kredi kartı ile yapılabildiğini belirtmemiz gerekir. Eğer ödemeyi havale/EFT şeklinde yapmak isterseniz para transferinin açıklama kısmına sipariş numaranızı da yazmanız gerekmektedir. Darphanenin ödemeyi onaylamasının ardından başvuru yapan araç sahibine taşıt montaj kodu iletilir.